Kamingaw

Kamingaw

by Suzeth Mayormita Angana

Kamingaw sa akong pamatyag

Sa dihang mga dalan ta nagkabulag

Nganong nakaako ka man

Nga ako imong gibiyaan?

Ug ang mas labing sakit pa

Ikaw may lain ng hinigugma

Kamingaw sa akong kinabuhi

Diin tingog mo dili ko na mabati

Mabungol ako sa tumang kamingaw diha kanimo

Tungod kay giisip ta man ka nga kinabuhi ug kalipay ko

Apan haw-ang ang akong nahiagoman karun

Kay ikaw sa laing binuhat giangkon

Nagtiyabaw ug nagping-it sa kahapdos kining dughan ko

Nga kanunay lamang nagpangita ug nagmingaw kanimo

Gusto ko man unta masaksihan ang imong mga talidhay

Apan unsaon ko man nga ako giisip mo man nga imong pagmahay

Kamingaw sa tibook kong pagkatawo

Kun dili ko na man lang gane maaninag ang imong anino

Gibati ko ang nagpungasi nga kamingaw

Kay sa presensiya ko ikaw sa dayon nahanaw

Anaa ako sa kamingaw nga dili katambalan sa uban

Kay ikaw ra man ang natingban ning akong dughan

Kamingaw sa akong pagpakabuhi dinhi ibabaw sa yuta

Kun pananglit sa unahan dili ko na ikaw makita

Gipangandoy ko man unta nga gukdon ka

Bisan unsa kalayo, pangitaon ug apason ka

Kay kamingaw sa akong dughan

Dili nalim ug hapdos perme akong matagamtaman

Kun mahimo ko pa lang patagon ug lumpagon ang kabukiran

Buhaton ko aron sa hingpit ikaw akong makit-an

Kun mahimo ko pa lang langyon ang dagat nga nag-ulang kanato

Buhaton ko kana aron ikaw sa hingpit maako

Bisan dili masukod sa metrosan ang atong kalagyo

Apason ta gayod ka aron pagbati ta magkatakdo

Latason ko ang halapad nga kamingawan

Aron sa ingun ikaw mahibalik sa akong kiliran

Apan! Ulahi na ang tanan

Kay ikaw gipanag-iya na man sa uban

Kamingaw gayod sa gibati ko

Bisan sa unsang paagi ikaw dili na mabawi ko

Daw nabalaw na ako sa tumang kamingaw

Kay kasing-kasing ug huna-huna ko, ikaw lamang ang gihagawhaw

Dawaton ko na lang kining maong kapakyasan sa hingpit

Arun kamingaw sa dughan ko dili na magsiyagit

Oh! Kamingaw diay kun sa kinabuhi ko wala ka

Kamingaw gud diay kun ikaw sa kiliran ko wala na

Kamingaw gud diay kun ikaw dili ko na magakos

Kamingaw... mao kini karun sa kasing-kasing ko nag-uros-uros

Pinangga, Nganong Gibiyaan Mo Ako?

PINANGGA, NGANONG GIBIYAAN MO AKO?

by Suzeth Mayormita Angana

Oh! Pinangga nganong gibiyaan mo ako?

Nganong puro kasakit man kanako ang gipatagamtam mo?

Nganong gipalaom mo man ako sa wala?

Ako kalit lamang mong gipapas sa imong huna-huna

Nganong mitugot ka man

Nga pagasamdan ang akong dughan?

Nganong wa ka may kaikag

Nga pagbati ko imong gibihag?

Gihatag ko man unta kanimo ang tanan

Nga bisan pag kaugalingon ko usahay masakitan

Giantos ko ang angay alantuson

Ug gisagubang ang tanan bisan nagkaingun-ingon

May mga panahon nga masud-ipan na gali ako

Sa mga pagyubit ug pagtamay mo

Mataliguk-an na man gane usahay ako

Tungod kay pagkatawo ko sa hayan gisalikway mo

Abi ko ba'g unungan mo ako sa katapusan

Nga pagbati ug pagtagad ko imong pagaampingan

Nga diha kanimo, luha dili ko gayod maangkon

Kay nagtoo man ako nga diha kanimo, ako magmalipayon

Ug sa imong mga bukton, ako pahanday-handayon

Ug sa imong mga gakos, ako patulugon

Ug sa mga matam-is mong pahiyom

Ako makabaton ug kusog ug paglaum

Nagtoo ako nga sa umaabot ng mga panahon

Ako imong pagadad-on sa salag sa kaminyoon

Ug bisan sa nag-uros-uros nga mga pagsulay

Ako imong unungan tungod kay kini mao imong kalipay

Gihikli ko ang tanan nga mga pagduda

Nga bisan sa naangkon kong kahimtang wa ko na lang gani tagda

Kay murag pagtagad mo kanako wa nay gana

Ug imong paghigugma kanako minglubad na

Gihimo kong kusog ang imong kaluya

Ug giantos ang tumang kasakit nga gugma ko wa mo na tagda

Gipaninguha ko nga sa matag higayon makauban ka

Ug pagbati ko ug pagbati mo kanunay managsama

Gipangamuyo ko usab nga pagbati ko hingsabtan mo

Kaw ikaw ang gugma ug paglaum ko

Apan! Ngano man nga ako sa kaulahian

Imo man akong gitalikdan ug gibiyaan?

Nganong gilabni mo man ang akong kalipay

Karun sa kaulahian nabatonan ko ang pagmahay

Tumang kahapdos sa dughan ang naangkon ko diha kanimo

Oh! akong pinangga nganong gibiyaan mo ako?

Kanal

KANAL

by Suzeth Mayormita Angana

Dominggo kadto sa hapon

Sa dihang anaa ang nagdagitom nga mga dag-om

Ug hinay-hinay nga mihuyop ang mabugnaw nga hangin

Nga daw nakulbaan ako sa makadiyot kay tingali matinuod ang akong pamasin

Nga muosab na pud ang gikahadlokan nga panghitabo

Kun diin kadtong maong dapit, apektado ang tanang lumulupyo

Sa paglibot-libot nako sa maong dakbayan

Ako gayong nasaksihan ug namatikdan

Ang inanay nga pagbundak sa makusog nga ulan

Wa ako mamasilong, kundili nagpundo ako sa kilid sa dalan

Ug akong giobserbaran ang mga kanal

Nga anaa ang makusog nga bunok sa tubig nga nag-akal -akal

Makapanimbawot sa balahibo ang maong panghitabo

Kun diin ang mabug-at nga lugas sa ulan mipadayon pagtulo

Ug mibugwak ang makusog nga agay sa tubig

Inubanan sa nagtapun-og ug nakalain-laing basura ug gubang kamalig

Pagkahugaw sa kanal! Ug bisan asa na lamang muipsot ang mga katubigan

Tungod kay adunay daghang nabara nga mga basura sa agianan

Ang nagpungasi nga mga katubigan kalit lamang miapaw

Ug sa hayan ang mga katawhan nagdali-dali ug katkat sa ibabaw

Miawas ang mga kanal tungod sa kakusog sa ulan

Ug apektado gayod ang tibuok katilingban

Kun gitagaan lang unta kini sa maayong pagtagad ug pag-amuma

Hayan ang mga katawhan dili gayod maunsa

Apektado gayod ang mga tawo ilabi na ang mga kabataan

Ang kalimpyo unta sa mga kanal matagamtaman unta sa katilingban

Kini hatagan ug maayong pagpakabana ug pagpakisusi

Ilabi na sa mga tawo nga sa panahon sa eleksyon magngisi-ngisi

Kinahanglan hatagan kini ug dakong impotansiya

Nga kalimpyo sa mga kanal sa mga katawhan igasa

Lihok kadtong adunay gihuptang pwesto sa gobyerno

Aron sa kaulahian kamu dili pagabasulon sa daghang tawo.

Naughang Sapa

NAUGHANG SAPA

by Suzeth Mayormita Angana

Niadtong likod sa baga nga kasulupan

Diha ko nakita ang nagtubod nga katubigan

Nagtulo sa daghang tubig ang mga gamot sa kakahuyan

Ug anaa ang mga lab-as ug lapyo nga mga tanaman

Anaa usab ang nagtimpasaw nga mga isda

Sa tab-ang nga tubig; diha sa tin-aw nga sapa

Naggukdanay ang mga higop-higop sa palibot

Kay sa kaanyag sa lugar sila nahimuot

Pagkaanindot paminawon sa mga awit sa mga kalanggaman

Nga mibatog sa mga sanga sa hataas nga kakahuyan

Anaa usab ang nagkadaiyang tingog sa kalasangan

Nga naghatag ug kasadya diha sa kasapaan

Makita usab ang nag-utaw utaw nga mga pito pito

Diha haduol sa mga gagmay ug dagko nga mga bato

Anaa usab sa daplin nanuba ang mga buyog

Kay sa katahum sa mga kabulakan sa kilid sa sapa naibog

Pagkaanindot ug pagkatin-aw gayod sa sapa

Mahimo ka nga makapanamin sa katin-aw niini

Makaplagan mo usab ang timgas nga mga lawa-lawa

Nga anaa sa lapyo nga mga dahon sa kamote

Pagkabugnaw gayod sa hinuyop sa hangin

Pagkahayahay kun ikaw didto magpabilin

Hulagway sa usa ka gingharian ang maong sapa

Kay didto ang maanyag nga lugar nga di mo sagad makita

Mibiya ako sa maong sapa bit bit ang saad

Nga ako mubalik ngadto kay nabatunan ko ang tumang pagtagad

Nadani ako sa kaanyag sa maong sapa

Kay mao kadto ang unang higayon nga kadto akong nakita

Wa ako maglangan ug mag-usik sa panahon

Mibalik ako didto sa sapa nga akong gihandom

Nakuratan ako sa akong nasaksihan

Kay ang sapa nga maanyag sa tubig kini naughan

Gibukutan sa abog ang maong dapit

Nangliki ang mga yuta sa kauga nga sa ulan nagpanampit

Nagsiyagit ug nagtiyabaw ang mga langgam nga bahaw

Tungod sa kainit ug kauhaw

Naughan ang maong maanyag nga sapa

Ug ang nagdagayday nga katubigan di na makita

Ang mga pag-ambak sa katubigan di na madunggan

Wala nay kasikas sa sapa nga mabatian

Ang mga lapyo nga tanaman daplin sa sapa nangalawos

Ug sa kauhaw sa tubig naghandom ug nang-antos

Pagkaalaot sa maong maanyag nga dapit

Kay ang nag-agay nga katubigan nanamilit

Naghilak sa kauhaw ang sapa

Kay ang mga katubigan sa hingpit nawala

Ang dinaguok sa katubigan dili na mabati

Ug ang kaanindot sa lugar napusgay na ug natiti

Ang kaanyag sa maong dapit

Nawala ug di na makita pa sa hingpit

Mao kadto ang talinghaga nga akong nasaksihan ug nakita

Didto sa naughang sapa

Kun Ako Ba Siya?

Kun Ako Ba Siya?

by Suzeth Mayormita Angana

Ako siya karung mga panahona

Ako pa ba gihapon siya sa umaabot?

Ako pa ba siya inig abot sa panahon

Nga akong gikahinaman diin ako gayod magmalipayon

Aduna ako'y kabalaka, linibuan ka mga pangutana

Kun ako ba siya sa panahon nga gitakda

Sayod ang akong kasing-kasing ug huna-huna

Nga kaniya ko lamang gihulad kining akong gugma

Sa matag pagpamilok ning adlaw ug gabii

Kanunay kong gihandom nga ako siya sa unahan

Ug gugma nga naghugpong kanamo dili gayod ihikli

Kay siya lamang ang nagbatog ning akong balatian

Sayod ang mga bituon sa kalangitan

Nga gugma ko siya lamang ang natingban

Hinagawhaw ning nagpuyo kung balatian

Kaniya lamang nagmaya kun siya akong makauban

Gibati ko ang dili kapugngan nga pangagpas

Kun siya ba ang mahimo kung kapikas

Apan dili ko usab ikalimod nga aduna ako'y kabalaka

Kay tingali dili kami ang gitagana sa usag-usa

Panganduyon ko man galing nga kami sa katapusan magkauban

Apan kanunay mupatim-aw ang pangutana

Kun ako ba siya gihapon sa kaulahian

Oh! nabatonan ko ang kakuyaw ngadto kaniya

Kay sayod man ako nga adunay mga binuhat

Nga sa iyang kaanyag nakalitan ug nakurat

Daw-an ko man ang ubang mga nilalang

Arun sila sa iyang kaanyag mangindahay ug mag-atang

Gikahadlukan ko gayod ang kamatuoran

Nga mahimo siyang pagaagawon ug labnihon sa uban

Kay dili ko pa man sinilyuhan ang iyang dughan

Nga nagmatuod nga mahimo nga makabig siya sa uban

Aduna pa siya'y hingpit nga kagawasan

Sa umaabot ako mahimong iyang talikdan ug biyaan

Nahadlok ako sa akong mga pagduda

Kun ugma ug sa umaabot ako pa ba siya?

Dili malikayan ang pagbati nga kanunay nakuyawan

Kun gani mapakyas ako sa pangandoy nga maako gihapon siya sa kaulahian

Nagpungasi sa kanunay ang naghaguros nga mga panghuna-huna

Kun sa umaabot nga mga adlaw ug takna

Magpabilin pa ba gihapon siya ngari kanako

Nga sayod man ako nga adunay siya'y kagawasan pagpili sa laing tawo

Gusto ko na man unta siyang gapuson ning akong dughan

Apan wa ako'y igong katungod arun kini karun matuman

Dili kapugngan ang kakuba ning dughan

Nga nagpangagpas sa mahimong mahitabo ngadto sa unahan

Kay ang pangandoy nga siya maako hangtod sa katapusan

Mao may gihandom ug gipangamuyo ning balatian

Naglatay sa kakuyaw ang mahimong linundagan niining tanan

Kay ang tumang kabalaka nga siya mahanaw kanako dili man malikayan

Oh! halayo nga mga bituon sa kawanangan

Mahimo ba ninyo akong tubagon sa makadaghan

Kun ako ba siya, kun iya ba ako?

Halos dili na ako makalitok sa mga pangutana

Tungod kay napuno na ako sa tumang kabalaka

Kun maako ko ba gayod siya

Kun Ako Ba Siya?

Kun Ako Ba Siya?

by Suzeth Mayormita Angana

Ako siya karung mga panahona

Ako pa ba gihapon siya sa umaabot?

Ako pa ba siya inig abot sa panahon

Nga akong gikahinaman diin ako gayod magmalipayon

Aduna ako'y kabalaka, linibuan ka mga pangutana

Kun ako ba siya sa panahon nga gitakda

Sayod ang akong kasing-kasing ug huna-huna

Nga kaniya ko lamang gihulad kining akong gugma

Sa matag pagpamilok ning adlaw ug gabii

Kanunay kong gihandom nga ako siya sa unahan

Ug gugma nga naghugpong kanamo dili gayod ihikli

Kay siya lamang ang nagbatog ning akong balatian

Sayod ang mga bituon sa kalangitan

Nga gugma ko siya lamang ang natingban

Hinagawhaw ning nagpuyo kung balatian

Kaniya lamang nagmaya kun siya akong makauban

Gibati ko ang dili kapugngan nga pangagpas

Kun siya ba ang mahimo kung kapikas

Apan dili ko usab ikalimod nga aduna ako'y kabalaka

Kay tingali dili kami ang gitagana sa usag-usa

Panganduyon ko man galing nga kami sa katapusan magkauban

Apan kanunay mupatim-aw ang pangutana

Kun ako ba siya gihapon sa kaulahian

Oh! nabatonan ko ang kakuyaw ngadto kaniya

Kay sayod man ako nga adunay mga binuhat

Nga sa iyang kaanyag nakalitan ug nakurat

Daw-an ko man ang ubang mga nilalang

Arun sila sa iyang kaanyag mangindahay ug mag-atang

Gikahadlukan ko gayod ang kamatuoran

Nga mahimo siyang pagaagawon ug labnihon sa uban

Kay dili ko pa man sinilyuhan ang iyang dughan

Nga nagmatuod nga mahimo nga makabig siya sa uban

Aduna pa siya'y hingpit nga kagawasan

Sa umaabot ako mahimong iyang talikdan ug biyaan

Nahadlok ako sa akong mga pagduda

Kun ugma ug sa umaabot ako pa ba siya?

Dili malikayan ang pagbati nga kanunay nakuyawan

Kun gani mapakyas ako sa pangandoy nga maako gihapon siya sa kaulahian

Nagpungasi sa kanunay ang naghaguros nga mga panghuna-huna

Kun sa umaabot nga mga adlaw ug takna

Magpabilin pa ba gihapon siya ngari kanako

Nga sayod man ako nga adunay siya'y kagawasan pagpili sa laing tawo

Gusto ko na man unta siyang gapuson ning akong dughan

Apan wa ako'y igong katungod arun kini karun matuman

Dili kapugngan ang kakuba ning dughan

Nga nagpangagpas sa mahimong mahitabo ngadto sa unahan

Kay ang pangandoy nga siya maako hangtod sa katapusan

Mao may gihandom ug gipangamuyo ning balatian

Naglatay sa kakuyaw ang mahimong linundagan niining tanan

Kay ang tumang kabalaka nga siya mahanaw kanako dili man malikayan

Oh! halayo nga mga bituon sa kawanangan

Mahimo ba ninyo akong tubagon sa makadaghan

Kun ako ba siya, kun iya ba ako?

Halos dili na ako makalitok sa mga pangutana

Tungod kay napuno na ako sa tumang kabalaka

Kun maako ko ba gayod siya

Kun Ako Ba Siya?

Kun Ako Ba Siya?

by Suzeth Mayormita Angana

Ako siya karung mga panahona

Ako pa ba gihapon siya sa umaabot?

Ako pa ba siya inig abot sa panahon

Nga akong gikahinaman diin ako gayod magmalipayon

Aduna ako'y kabalaka, linibuan ka mga pangutana

Kun ako ba siya sa panahon nga gitakda

Sayod ang akong kasing-kasing ug huna-huna

Nga kaniya ko lamang gihulad kining akong gugma

Sa matag pagpamilok ning adlaw ug gabii

Kanunay kong gihandom nga ako siya sa unahan

Ug gugma nga naghugpong kanamo dili gayod ihikli

Kay siya lamang ang nagbatog ning akong balatian

Sayod ang mga bituon sa kalangitan

Nga gugma ko siya lamang ang natingban

Hinagawhaw ning nagpuyo kung balatian

Kaniya lamang nagmaya kun siya akong makauban

Gibati ko ang dili kapugngan nga pangagpas

Kun siya ba ang mahimo kung kapikas

Apan dili ko usab ikalimod nga aduna ako'y kabalaka

Kay tingali dili kami ang gitagana sa usag-usa

Panganduyon ko man galing nga kami sa katapusan magkauban

Apan kanunay mupatim-aw ang pangutana

Kun ako ba siya gihapon sa kaulahian

Oh! nabatonan ko ang kakuyaw ngadto kaniya

Kay sayod man ako nga adunay mga binuhat

Nga sa iyang kaanyag nakalitan ug nakurat

Daw-an ko man ang ubang mga nilalang

Arun sila sa iyang kaanyag mangindahay ug mag-atang

Gikahadlukan ko gayod ang kamatuoran

Nga mahimo siyang pagaagawon ug labnihon sa uban

Kay dili ko pa man sinilyuhan ang iyang dughan

Nga nagmatuod nga mahimo nga makabig siya sa uban

Aduna pa siya'y hingpit nga kagawasan

Sa umaabot ako mahimong iyang talikdan ug biyaan

Nahadlok ako sa akong mga pagduda

Kun ugma ug sa umaabot ako pa ba siya?

Dili malikayan ang pagbati nga kanunay nakuyawan

Kun gani mapakyas ako sa pangandoy nga maako gihapon siya sa kaulahian

Nagpungasi sa kanunay ang naghaguros nga mga panghuna-huna

Kun sa umaabot nga mga adlaw ug takna

Magpabilin pa ba gihapon siya ngari kanako

Nga sayod man ako nga adunay siya'y kagawasan pagpili sa laing tawo

Gusto ko na man unta siyang gapuson ning akong dughan

Apan wa ako'y igong katungod arun kini karun matuman

Dili kapugngan ang kakuba ning dughan

Nga nagpangagpas sa mahimong mahitabo ngadto sa unahan

Kay ang pangandoy nga siya maako hangtod sa katapusan

Mao may gihandom ug gipangamuyo ning balatian

Naglatay sa kakuyaw ang mahimong linundagan niining tanan

Kay ang tumang kabalaka nga siya mahanaw kanako dili man malikayan

Oh! halayo nga mga bituon sa kawanangan

Mahimo ba ninyo akong tubagon sa makadaghan

Kun ako ba siya, kun iya ba ako?

Halos dili na ako makalitok sa mga pangutana

Tungod kay napuno na ako sa tumang kabalaka

Kun maako ko ba gayod siya